Trong bối cảnh ngành chăn nuôi ngày càng siết chặt việc sử dụng kháng sinh và người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn đến an toàn thực phẩm, việc tìm kiếm các giải pháp thay thế nhằm duy trì sức khỏe và năng suất vật nuôi đang trở thành ưu tiên của nhiều doanh nghiệp. Trong số các nhóm phụ gia dinh dưỡng được nghiên cứu và ứng dụng, Phytogenics nổi lên như một hướng tiếp cận đáng chú ý nhờ khả năng tác động đa chiều đến hệ vi sinh đường ruột, chức năng tiêu hóa và sức khỏe vật nuôi.

Xu hướng giảm kháng sinh và nhu cầu tìm kiếm giải pháp thay thế

Trong nhiều thập kỷ, kháng sinh đã được sử dụng trong chăn nuôi nhằm kiểm soát vi khuẩn gây bệnh, hỗ trợ sức khỏe vật nuôi và cải thiện hiệu suất tăng trưởng. Tuy nhiên, những lo ngại về tình trạng kháng kháng sinh và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng đã thúc đẩy ngành chăn nuôi trên toàn thế giới từng bước thay đổi phương thức sản xuất.

Theo bài viết được đăng tải trên Báo Nhà Chăn Nuôi ngày 02/06/2026 với chủ đề “Chăn nuôi gia cầm không kháng sinh: Đánh giá các giải pháp thay thế để tối ưu hóa năng suất và hiệu quả thức ăn”, nhiều nhóm phụ gia đã được nghiên cứu nhằm duy trì sức khỏe và hiệu suất vật nuôi trong điều kiện giảm sử dụng kháng sinh.

Các giải pháp được đề cập bao gồm:

• Probiotics: Bổ sung vi sinh vật có lợi nhằm hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột.

• Prebiotics: Cung cấp các thành phần dinh dưỡng giúp kích thích sự phát triển và hoạt động của một số nhóm vi khuẩn có lợi.

• Synbiotics: Kết hợp probiotics và prebiotics nhằm phát huy tác động bổ trợ.

• Axit hữu cơ: Hỗ trợ kiểm soát môi trường tiêu hóa và hạn chế sự phát triển của một số vi khuẩn bất lợi.

• Enzyme: Hỗ trợ phân giải các thành phần dinh dưỡng, cải thiện khả năng tiêu hóa và hấp thu.

• Phytogenics: Sử dụng các hợp chất hoạt tính sinh học có nguồn gốc thực vật nhằm hỗ trợ sức khỏe đường ruột và hiệu suất chăn nuôi.

Trong số đó, Phytogenics là nhóm giải pháp đáng quan tâm bởi sự đa dạng về nguồn nguyên liệu thực vật, thành phần hoạt tính và khả năng tác động đến nhiều khía cạnh sinh lý của vật nuôi.

Phytogenics là gì? Vì sao ngày càng được quan tâm trong chăn nuôi?

Phytogenics, còn được gọi là Phytobiotics, là nhóm phụ gia thức ăn chăn nuôi có nguồn gốc từ thực vật, chứa các hợp chất hoạt tính sinh học tự nhiên được sử dụng nhằm hỗ trợ sức khỏe và cải thiện năng suất vật nuôi.

Nhóm này bao gồm nhiều thành phần có nguồn gốc khác nhau như tinh dầu, thảo mộc, gia vị, chiết xuất thực vật và các hợp chất thực vật thứ cấp.

Một số hoạt chất thường được nghiên cứu và ứng dụng trong Phytogenics gồm:

• Thymol và Carvacrol: Các hợp chất phenolic có trong tinh dầu thực vật, được nghiên cứu về hoạt tính kháng khuẩn và khả năng tác động đến hệ vi sinh đường ruột.

• Eugenol: Hoạt chất có trong tinh dầu đinh hương, được quan tâm nhờ đặc tính kháng khuẩn và chống oxy hóa.

• Cinnamaldehyde: Hợp chất tạo mùi đặc trưng của quế, được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ kiểm soát vi sinh vật và chức năng tiêu hóa.

• Các hợp chất Polyphenol và Flavonoid: Nhóm hoạt chất thực vật có tiềm năng chống oxy hóa, điều hòa phản ứng viêm và hỗ trợ các chức năng sinh lý của vật nuôi.

Điểm đáng chú ý của Phytogenics là không chỉ tập trung vào một tác động đơn lẻ mà hướng đến nhiều cơ chế sinh học có liên quan với nhau, đặc biệt là mối tương tác giữa hệ vi sinh đường ruột, hàng rào bảo vệ niêm mạc ruột và hệ miễn dịch.

Những cơ chế tác động nổi bật của Phytogenics

Các nghiên cứu về phụ gia Phytogenics cho thấy những hợp chất có nguồn gốc thực vật có thể tác động đến nhiều quá trình sinh lý, góp phần tạo nền tảng cho sức khỏe đường ruột và hiệu suất chăn nuôi.

1. Hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột

Hệ vi sinh đường ruột đóng vai trò quan trọng trong quá trình tiêu hóa, hấp thu dinh dưỡng và bảo vệ vật nuôi trước các tác nhân gây bệnh.

Một số hoạt chất Phytogenics, đặc biệt là các thành phần trong tinh dầu thực vật, có khả năng tác động lên màng tế bào của một số vi khuẩn, qua đó hỗ trợ kiểm soát sự phát triển của các nhóm vi sinh vật bất lợi.

Đồng thời, việc sử dụng các tổ hợp hoạt chất phù hợp có thể góp phần duy trì môi trường đường ruột thuận lợi cho hệ vi sinh vật có lợi.

Đây là một trong những cơ chế quan trọng giúp Phytogenics được quan tâm trong các chương trình dinh dưỡng giảm phụ thuộc vào kháng sinh.

2. Bảo vệ hàng rào niêm mạc ruột

Hàng rào niêm mạc ruột là tuyến bảo vệ đầu tiên giúp ngăn chặn các tác nhân bất lợi xâm nhập vào cơ thể, đồng thời duy trì khả năng hấp thu dinh dưỡng.

Một số hợp chất thực vật có tiềm năng hỗ trợ tính toàn vẹn của hàng rào ruột thông qua việc điều hòa phản ứng viêm, giảm stress oxy hóa và hỗ trợ chức năng của các tế bào biểu mô ruột.

Khi chức năng hàng rào ruột được duy trì tốt, vật nuôi có điều kiện thuận lợi hơn để tiêu hóa, hấp thu dinh dưỡng và duy trì sức khỏe.

3. Hỗ trợ hoạt động tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng

Một số hoạt chất Phytogenics có khả năng kích thích cảm giác ngon miệng, hỗ trợ tiết dịch tiêu hóa và ảnh hưởng đến hoạt động của các enzyme tiêu hóa.

Những tác động này có thể góp phần cải thiện quá trình phân giải và hấp thu dưỡng chất, từ đó hỗ trợ vật nuôi khai thác hiệu quả hơn nguồn dinh dưỡng trong thức ăn.

Đây cũng là yếu tố có ý nghĩa trực tiếp đối với các chỉ tiêu sản xuất như tăng trọng bình quân ngày (ADG) và hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR).

4. Chống oxy hóa và điều hòa phản ứng viêm

Trong quá trình sinh trưởng, vật nuôi thường xuyên chịu tác động từ các yếu tố stress như thay đổi môi trường, nhiệt độ, mật độ nuôi và áp lực từ mầm bệnh.

Một số hợp chất thực vật, đặc biệt là polyphenol và flavonoid, có khả năng chống oxy hóa, góp phần hạn chế tác động của các gốc tự do và hỗ trợ duy trì trạng thái cân bằng sinh lý.

Bên cạnh đó, một số hoạt chất còn được nghiên cứu về khả năng điều hòa các phản ứng viêm, qua đó hỗ trợ sức khỏe đường ruột và hệ miễn dịch.

Phytogenics và bài toán tối ưu hiệu quả chăn nuôi

Trong chăn nuôi hiện đại, hiệu quả của một giải pháp phụ gia không chỉ được đánh giá qua khả năng cải thiện sức khỏe vật nuôi mà còn phải thể hiện ở các chỉ tiêu sản xuất và hiệu quả kinh tế.

Đối với gia cầm, hai chỉ tiêu quan trọng thường được sử dụng để đánh giá hiệu suất là:

• ADG (Average Daily Gain): Tăng trọng bình quân ngày, phản ánh tốc độ tăng trưởng của vật nuôi.

• FCR (Feed Conversion Ratio): Hệ số chuyển đổi thức ăn, phản ánh lượng thức ăn cần thiết để tạo ra một đơn vị tăng trọng.

Một giải pháp Phytogenics phù hợp có thể hỗ trợ cải thiện các yếu tố nền tảng như sức khỏe đường ruột, khả năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng. Từ đó, góp phần duy trì tăng trưởng và nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế không giống nhau trong mọi điều kiện. Kết quả phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu, thành phần hoạt chất, liều lượng sử dụng, công nghệ sản xuất, khả năng bảo vệ hoạt chất và đặc điểm của từng chương trình chăn nuôi.

Do đó, việc lựa chọn sản phẩm cần dựa trên cơ sở khoa học, mục tiêu sử dụng và kết quả đánh giá thực tế tại từng mô hình.

Những yếu tố quyết định hiệu quả của giải pháp Phytogenics

Mặc dù có nhiều tiềm năng, Phytogenics không phải là nhóm phụ gia có hiệu quả đồng nhất ở mọi sản phẩm và điều kiện sử dụng.

Một số yếu tố quan trọng cần được xem xét gồm:

Thành phần và chất lượng hoạt chất: Nguồn thực vật, phương pháp chiết xuất và hàm lượng hoạt chất quyết định đáng kể đến đặc tính sinh học của sản phẩm.

Sự phối hợp giữa các hoạt chất: Các hợp chất thực vật có thể tương tác theo hướng hiệp đồng hoặc đối kháng. Vì vậy, việc nghiên cứu và lựa chọn tổ hợp phù hợp có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả cuối cùng.

Công nghệ sản xuất và bảo vệ hoạt chất: Các công nghệ như vi nang hóa có thể giúp cải thiện độ ổn định, khả năng bảo vệ và giải phóng hoạt chất tại những vị trí mong muốn trong đường tiêu hóa.

Liều lượng và điều kiện sử dụng: Mỗi loài vật nuôi, giai đoạn sinh trưởng và mục tiêu dinh dưỡng có thể đòi hỏi cách sử dụng khác nhau.

Quản lý chăn nuôi tổng thể: Phytogenics cần được kết hợp với an toàn sinh học, quản lý môi trường, dinh dưỡng và quy trình chăm sóc phù hợp để phát huy hiệu quả.

Những yếu tố này cũng cho thấy việc lựa chọn Phytogenics không đơn thuần là lựa chọn một thành phần thực vật, mà cần quan tâm đến toàn bộ công thức và công nghệ phát triển sản phẩm.

Tiến Việt Thái – Đồng hành cùng xu hướng ứng dụng Phytogenics trong chăn nuôi

Với định hướng cung cấp các giải pháp phụ gia dinh dưỡng có nguồn gốc thực vật, Công ty Cổ phần Tiến Việt Thái (TVT) hợp tác cùng IDENA (Pháp) mang đến các giải pháp Phytogenics ứng dụng trong nhiều lĩnh vực chăn nuôi.

Danh mục sản phẩm được phát triển theo từng mục tiêu sử dụng cụ thể:

• TVT ECO: Giải pháp Phytogenics dành cho heo con giai đoạn tập ăn và sau cai sữa, kết hợp Thymol, Carvacrol, Eugenol và Cinnamaldehyde nhằm hỗ trợ ổn định hệ vi sinh đường ruột, giảm áp lực E. coli và tăng cường hàng rào miễn dịch tại ruột.

• EVOPERF: Giải pháp Phytogenics hỗ trợ kiểm soát viêm ruột hoại tử do Clostridium perfringens trên gia cầm, góp phần bảo vệ sức khỏe đường ruột và cải thiện các chỉ tiêu tăng trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn.

• VALI MP+: Giải pháp dành cho heo thịt, hỗ trợ phát triển cơ bắp, cải thiện tỷ lệ thịt nạc và chất lượng thịt.

Thông qua sự kết hợp giữa nền tảng nghiên cứu, công nghệ ứng dụng và kinh nghiệm triển khai trong ngành, TVT hướng đến việc mang lại những giải pháp phù hợp với nhu cầu thực tế của các nhà máy thức ăn chăn nuôi và trang trại.

Phytogenics – Hướng đi dài hạn cho ngành chăn nuôi hậu kháng sinh

Việc giảm phụ thuộc vào kháng sinh không đơn thuần là loại bỏ một nhóm phụ gia khỏi khẩu phần, mà đòi hỏi sự thay đổi toàn diện trong cách tiếp cận dinh dưỡng, quản lý sức khỏe và kiểm soát dịch bệnh.

Trong quá trình đó, Phytogenics là một trong những nhóm giải pháp có tiềm năng nhờ khả năng tác động đa chiều đến hệ vi sinh đường ruột, chức năng tiêu hóa, hàng rào bảo vệ và sức khỏe tổng thể của vật nuôi.

Thay vì tìm kiếm một sản phẩm có thể thay thế hoàn toàn mọi vai trò của kháng sinh, ngành chăn nuôi cần hướng đến những chương trình dinh dưỡng được thiết kế phù hợp, kết hợp nhiều giải pháp khoa học cùng quy trình quản lý hiệu quả.

Với định hướng tiên phong trong lĩnh vực phụ gia Phytogenics tại Việt Nam, Tiến Việt Thái tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp chăn nuôi trên hành trình nâng cao hiệu suất, tối ưu chi phí và hướng đến mô hình sản xuất an toàn, bền vững.